(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 162

॥ శ్రీః ॥
1.162. అధ్యాయః 162
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
పౌరైః ప్రాతర్జతుగృహసమీపమాగత్య పురోచనసహితానాం పాండవానాం దాహం నిశ్చిత్య ధృతరాష్ట్రాయ దూతముఖేన పాండవృత్తాంతనివేదనం॥ 1 ॥
తచ్ఛ్రవణేన జ్ఞాతిభిః సహ ధృతరాష్ట్రేణ కుంత్యాదీనాం ఉదకదానం॥ 2 ॥
భీష్మవిదురయోః సంవాదః॥ 3 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 1-162-0x(941)(7327)
అథ రాత్ర్యాం వ్యతీతాయామశేషో నాగరో జనః।
తత్రాజగామ త్వరితో దిదృక్షుః పాండునందనాన్॥ 1-162-1(7328)
నిర్వాపయంతో జ్వలనం తే జనా దదృశుస్తతః।
జాతుషం తద్గృహం దగ్ధమమాత్యం చ పురోచనం॥ 1-162-2(7329)
నూనం దుర్యోధనేనేదం విహితం పాపకర్మణా।
పాండవానాం వినాశాయేత్యేవం తే చుక్రుశుర్జనాః॥ 1-162-3(7330)
విదితే ధృతరాష్ట్రస్య ధార్తరాష్ట్రో న సంశయః।
దగ్ధవాన్పాండుదాయాదాన్న హ్యేతత్ప్రతిషిద్ధవాన్॥ 1-162-4(7331)
నూనం శాంతనవోఽపీహ న ధర్మనువర్తతే।
ద్రోణశ్చ విదురశ్చైవ కృపశ్చాన్యే చ కౌరవాః॥ 1-162-5(7332)
`నావేక్షంతే హ తం ధర్మం ధర్మాత్మానోఽప్యహో విధేః।
శ్రుతవంతోఽపి విద్వాంసో ధనవద్వశగా అహో॥ 1-162-6(7333)
సాధూననాథాంధర్మిష్ఠాత్సత్యవ్రతపరాయణాన్।
నావేక్షంతే మహాంతోఽపి దైవం తేషాం పరాయణం॥ 1-162-7(7334)
తే వయం ధృతరాష్ట్రాయ ప్రేషయామో దురాత్మనే।
సంవృత్తస్తే పరః కామః పాండవాందగ్ధవానసి॥ 1-162-8(7335)
తతో వ్యపోహమానాస్తే పాండవార్థే హుతాశనం।
నిషాదీం దదృశుర్దగ్ధాం పంచపుత్రామనాగసం॥ 1-162-9(7336)
ఇతః పశ్యత కుంతీయం దగ్ధా శేతే తపస్వినీ।
పుత్రైః సహైవ వార్ష్ణేయీ హంతేత్యాహుః స్మ నాగరాః॥ 1-162-10(7337)
ఖనకేన తు తేనైవ వేశ్మ శోధయతా బిలం।
పాంసుభిః పిహితం తచ్చ పురుషైస్తైర్న లక్షితం॥ 1-162-11(7338)
తతస్తే ప్రేషయామాసుర్ధృతరాష్ట్రాయ నాగరాః।
పాండవానగ్నినా దగ్ధానమాత్యం చ పురోచనం॥ 1-162-12(7339)
శ్రుత్వా తు ధృతరాష్ట్రస్తద్రాజా సుమహదప్రియం।
వినాశం పాండుపుత్రాణాం విలలాప సుదుఃఖితః॥ 1-162-13(7340)
అంతర్హృష్టమనాశ్చాసౌ బహిర్దుఃఖసమన్వితః।
అంతఃశీతో బహిశ్చోష్ణో గ్రీష్మేఽగాధహ్వదోయథా॥ 1-162-14(7341)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 1-162-15x(942)
అద్య పాండుర్మృతో రాజా మమ భ్రాతా మహాయశాః।
తేషు వీరేషు దగ్ధేషు మాత్రా సహ విశేషతః॥ 1-162-15(7342)
గచ్ఛంతు పురుషాః శీఘ్రం నగరం వారణావతం।
సత్కారయంతు తాన్వీరాన్కుంతీం రాజసుతాం చ తాం॥ 1-162-16(7343)
యే చ తత్ర మృతాస్తేషాం సుహృదః సంతి తానపి।
కారయంతు చ కుల్యాని శుభ్రాణి చ బృహంతి చ॥ 1-162-17(7344)
మమ దగ్ధా మహాత్మానః కులవంశవివర్ధనాః॥ 1-162-18(7345)
ఏవం గతే మయా శక్యం యద్యత్కారయితుం హితం।
పాండవానాం చ కుంత్యాశ్చ తత్సర్వం క్రియతాం ధనైః॥ 1-162-19(7346)
`వైశంపాయన ఉవాచ। 1-162-20x(943)
సమేతాశ్చ తతః సర్వే భీష్మేణ సహ కౌరవాః।
ధృతరాష్ట్రః సపుత్రశ్చ గంగామభిముఖా యయుః॥ 1-162-20(7347)
ఏకవస్త్రా నిరానందా నిరాభరణవేష్టనః।
ఉదకం కర్తుకామా వై పాండవానాం మహాత్మనాం॥' 1-162-21(7348)
ఏవం గత్వా తతశ్చక్రే జ్ఞాతిభిః పరివారితః।
ఉదకం పాండుపుత్రాణాం ధృతరాష్ట్రోఽంబికాసుతః॥ 1-162-22(7349)
రురుదుః సహితాః సర్వే భృశం శోకపరాయణాః।
హా యుధిష్ఠిర కౌరవ్య హా భీమ ఇతి చాపరే॥ 1-162-23(7350)
హా ఫల్గునేతి చాప్యన్యే హా యమావితి చాపరే।
కుంతీమార్తాశ్చ శోచంత ఉదకం చక్రిరే జనాః॥ 1-162-24(7351)
అన్యే పౌరజనాశ్చైవమన్వశోచంత పాండవాన్।
విదురస్త్వల్పశశ్చక్రే శోకం వేద పరం హి సః॥ 1-162-25(7352)
విదురో ధృతరాష్ట్రస్య జానన్సర్వం మనోగతం।
తేనాయం విధినా సృష్టః కుటిలః కపటాశయః॥ 1-162-26(7353)
ఇత్యేవం చింతయన్రాజన్విదురో విదుషాం వరః।
లోకానాం దర్శయందుఃఖం దుఃఖితైః సహ బాంధవైః॥ 1-162-27(7354)
మనసాఽచింతయత్పార్థాన్కియద్దూరం గతా ఇతి।
సహితాః పాండవాః పుత్రా ఇతి చింతాపరోఽభవత్॥ 1-162-28(7355)
తతః ప్రవ్యథితో భీష్మః పాండురాజసుతాన్మృతాన్।
సహ మాత్రేతి తచ్ఛ్రుత్వా విలలాప రురోద చ॥ 1-162-29(7356)
భీష్మ ఉవాచ। 1-162-30x(944)
హా యుధిష్ఠిర హా భీమ హా ధనంజయ హా యమౌ।
హా పృథే సహ పుత్రైస్త్వమేకరాత్రేణ స్వర్గతా॥ 1-162-30(7357)
మాత్రా సహ కుమారాస్తే సర్వే తత్రైవ సంస్థితాః।
న హి తౌ నోత్సహేయాతాం భీమసేనధనంజయౌ॥ 1-162-31(7358)
తరసా వేగితాత్మానౌ నిర్భేత్తుమపి మందరం।
పరాసుత్వం న పశ్యామి పృథాయాః సహ పాండవైః॥ 1-162-32(7359)
సర్వథా వికృతం తత్తు యది తే నిధనం గతాః।
ధర్మరాజః స నిర్దిష్టో నను విప్రైర్యుధిష్ఠిరః॥ 1-162-33(7360)
పృథివ్యాం చ రథిశ్రేష్ఠో భవితా స ధనంజయః।
సత్యవ్రతో ధర్మదత్తః సత్యవాక్ఛుభలక్షణః॥ 1-162-34(7361)
కథం కాలవశం ప్రాప్తః పాండవేయో యుధిష్ఠిరః।
ఆత్మానముపమాం కృత్వా పరేషాం వర్తతే తు యః॥ 1-162-35(7362)
మాత్రా సహైవ కౌరవ్యః కథం కాలవశం గతః।
పాలితః సుచిరం కాలం ఫలకాలే యథా ద్రుమః॥ 1-162-36(7363)
భగ్నః స్యాద్వాయువేగేన తథా రాజా యుధిష్ఠిరః।
యౌవరాజ్యేఽభిషిక్తేన పితుర్యేనాహృతం యశః॥ 1-162-37(7364)
ఆత్మనశ్చ పితుశ్చైవ సత్యధర్మప్రవృత్తిభిః।
యచ్చ సా వనవాసేన తన్మాతా దుఃఖభాగినీ॥ 1-162-38(7365)
కాలేన సహ సంమగ్నో ధిక్కృతాంతమనర్థకం।
యచ్చ సా వనవాసేన తన్మాతా దుఃఖభాగినీ॥ 1-162-39(7366)
పుత్రగృధ్నుతయా కుంతీ న భర్తారం మృతాత్వను।
అల్పకాలం కులే జాతా భర్తుః ప్రీతిమవాప యా॥ 1-162-40(7367)
దగ్ధాఽద్య సహ పుత్రైః సా అసంపూర్ణమనోరా।
మృతో భీమ ఇతి శ్రుత్వా మనో న శ్రద్దధాతి మే॥ 1-162-41(7368)
ఏతచ్చ చింతయానస్య వ్యథితం బహుధా మనః।
అవధూయ చ మే దేహం హృదయేన విదీర్యతే॥ 1-162-42(7369)
పీనస్కంధశ్చారుబాహుర్మేరుకూటసమో యువా।
మృతో భీమ ఇతి శ్రుత్వా మనో న శ్రద్దధాతి మే॥ 1-162-43(7370)
అతిత్యాగీ చ యోధీ చ క్షిప్రహస్తో దృఢాయుధః।
ప్రపత్తిమాఁల్లబ్ధలక్షో రథయానవిశారదః॥ 1-162-44(7371)
దూరపాతీ త్వసంభ్రాంతో మహావీర్యో మహాస్త్రవాన్।
అదీనాత్మా నరశ్రేష్ఠః శ్రేష్ఠః సర్వధనుష్మతాం॥ 1-162-45(7372)
యేన ప్రాచ్యాశ్చ సౌవీరా దాక్షిణాత్యాశ్చ నిర్జితాః।
ఖ్యాపితం యేన శూరేణ త్రిషు లోకేషు పౌరుషం॥ 1-162-46(7373)
యస్మింజాతే విశోకాఽభూత్కుంతీ పాండుశ్చ వీర్యవాన్।
పురందరసమో జిష్ణుః కథం కాలవశం గతః॥ 1-162-47(7374)
కథం తావృషభష్కంధౌ సింహవిక్రాంతగామినౌ।
మర్త్యధర్మమనుప్రాప్తౌ యమావరినివర్హణౌ॥ 1-162-48(7375)
వత్సా గతాః క్వ మాం వృద్ధం విహాయ భృశమాతురం।
హా స్నుషే మమ వార్ష్ణేయి నిధాయ హృది మే శుచం॥ 1-162-49(7376)
వారణావతయాత్రాయాం కే స్యుర్వై శకునాః పథి।
ఏవమల్పాయుషో లోకే భవిష్యంతి పృథాసుతాః॥ 1-162-50(7377)
సంశప్తా ఇతి కైర్యూయం వత్సాందర్శయ మే పృథే।
మమైవ నాథా మన్నాథా మమ నేత్రాణి పాండవాః॥ 1-162-51(7378)
హా పాండవా మే హే వత్సా హా సింహశిశవో మమ।
మాతంగా హా మమోత్తుంగా హా మమానందవర్ధనాః॥ 1-162-52(7379)
మమ హీనస్య యుష్మాభిః సర్వలోకాస్తమోవృతాః।
కదా ద్రష్టాఽస్మి కౌంతేయాంస్తరుణాదిత్యవర్చసః॥ 1-162-53(7380)
అదృష్ట్వా వో మహాబాహూన్పుత్రవన్మమ నందనాః।
క్వ గతిర్మే క్వ గచ్ఛామి కుతో ద్రక్ష్యామి మే శిశూన్॥ 1-162-54(7381)
హా యుధిష్ఠిర హా భీమ హా హా ఫల్గున హా యమౌ।
మా గచ్ఛత నివర్తధ్వం మయి కోపం విముంచత॥ 1-162-55(7382)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-162-56x(945)
శ్రుత్వా తత్క్రందితం తస్య తిలోదం చ ప్రసించతః।
దేశం కాలం సమాజ్ఞాయ విదురః ప్రత్యభాషత॥ 1-162-56(7383)
మా శోచీస్త్వం నరవ్యాఘ్ర జహి శోకం మహాధృతే।
న తేషాం విద్యతే మృత్యుః ప్రాప్తకాలం కృతం మయా॥ 1-162-57(7384)
ఏతచ్చ తేభ్య ఉదకం విప్రసించ న భారత।
క్షత్తేదమబ్రవీద్భీష్మం కౌరవాణామశృణ్వతాం॥ 1-162-58(7385)
క్షత్తారముపసంగంయ బాష్పోత్పీడకలస్వరః।
మందంమందమువాచేదం విదురం సంగమే నృప॥ 1-162-59(7386)
భీష్మ ఉవాచ। 1-162-60x(946)
కథం తే తాత జీవంతి పాండోః పుత్రా మహాబలాః।
కథమస్మత్కృతే పక్షః పాండోర్న హి నిపాతితః॥ 1-162-60(7387)
కథం మత్ప్రముఖాః సర్వే ప్రముక్తా మహతో భయాత్।
జననీ గరుడేనేవ కురవస్తే సముద్ధృతాః॥ 1-162-61(7388)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-162-62x(947)
ఏవముక్తస్తు కౌరవ్య కౌరవాణామశృణ్వతాం।
ఆచచక్షే స ధర్మాత్మా భీష్మాయాద్భుతకర్మణే॥ 1-162-62(7389)
విదుర ఉవాచ। 1-162-63x(948)
ధృతరాష్ట్రస్య శకునే రాజ్ఞో దుర్యోధనస్య చ।
వినాశే పాండుపుత్రాణాం కృతో మతివినిశ్చయః॥ 1-162-63(7390)
తత్రాహమపి చ జ్ఞాత్వా తస్య పాపస్య నిశ్చయం।
తం జిఘాంసురహం చాపి తేషామనుమతే స్థితః॥ 1-162-64(7391)
తతో జతుగృహం గత్వా దహనేఽస్మిన్నియోజితే।
పృథాయాశ్చ సపుత్రాయా ధార్తరాష్ట్రస్య శాసనాత్॥ 1-162-65(7392)
తతః ఖనకమాహూయ సురంగం వై బిలం తదా।
సుగూఢం కారయిత్వా తే కుంత్యా పాండుసుతాస్తదా॥ 1-162-66(7393)
నిష్క్రామితా మయా పూర్వం మా స్మ శోకే మనః కృథాః।
తతస్తు నావమారోప్య సహపుత్రాం పృథామహం॥ 1-162-67(7394)
దత్త్వాఽభయం సపుత్రాయై కుంత్యై గృహమదాహయం।
తస్మాత్తే మా స్మ భూద్దుఃఖం ముక్తాః పాపాత్తు పాండవాః॥ 1-162-68(7395)
నిర్గతాః పాండవా రాజన్మాత్రా సహ పరంతపాః।
అగ్నిహాదాన్మహాఘోరాన్మయా తస్మాదుపాయతః॥ 1-162-69(7396)
మా స్మ శోకమిమం కార్షీర్జీవంత్యేవ చ పాండవాః।
ప్రచ్ఛన్నా విచిరిష్యంతి యావత్కాలస్య పర్యయః॥ 1-162-70(7397)
తస్మిన్యుధిష్ఠిరం కాలే ద్రక్ష్యంతి భువి మానవాః।
విమలం కృష్ణపక్షాంతే జగచ్చంద్రమివోదితం॥ 1-162-71(7398)
న తస్య నాశం పశ్యామి యస్య భ్రాతా ధనంజయః।
భీమసేనశ్చ దుర్ధర్షౌ మాద్రీపుత్రౌ చ తౌ యమౌ॥ 1-162-72(7399)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-162-73x(949)
తతః సంహృష్టసర్వాంగో భీష్మో విదురమబ్రవీత్।
దిష్ట్యాదిష్ట్యేతి సంహృష్టః పూజయానో మహామతిం॥ 1-162-73(7400)
భీష్మ ఉవాచ। 1-162-74x(950)
యుక్తం చైవానురూపం చ కృతం తాత శుభం త్వయా।
వయం విమోక్షితా దుఃఖాత్పాండుపక్షో న నాశితః॥ 1-162-74(7401)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-162-75x(951)
ఏవముక్త్వా వివేశాథ పురం జనశతాకులం।
కురుభిః సహితో రాజన్నాగరైశ్చ పితామహః॥ 1-162-75(7402)
అథాంబికేయః సామాత్యః సకర్ణః సహసౌబలః।
సాత్మజః పార్థనాశస్య స్మరంస్తథ్యం జర్ష చ॥ 1-162-76(7403)
భీష్మశ్చ రాజందుర్ధర్షో విదురశ్చ మహామతిః।
జహృషాతే స్మరంతౌ తౌ జాతుషాగ్నేర్విమోచనం॥ 1-162-77(7404)
సత్యశీలగుణాచారై రాగైర్జానపదోద్భవైః।
ద్రోణాదయశ్చ ధర్మైస్తు తేషాం తాన్మోచితాన్విదుః॥ 1-162-78(7405)
శౌర్యలావణ్యమాహాత్ంయై రూపైః ప్రాణబలైరపి।
స్వస్థాన్పార్థానమన్యంత పౌరజానపదాస్తథా॥ 1-162-79(7406)
అన్యే జనాః ప్రాకృతాశ్చ స్త్రియశ్చ బహులాస్తదా।
శంకమానా వదంతి స్మ దగ్ధా జీవంతి వా న వా॥ ॥ 1-162-80(7407)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి జతుగృహపర్వణి ద్విషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 162 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-162-17 కుల్యాని అస్థీని కారయంతు సంస్కారయంతు। కుల్యాని చైత్యానీత్యన్యే॥
1-162-25 విదురస్త్వన్యథా చక్ర ఇతి ఘ. పాఠః॥
ద్విషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 162 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.